Boy ve Adet Verileriyle Metretül Hesaplama

Parça Uzunlukları ve Adetlerinden Toplam Boyu Bulma​

Bu çalışma kitabı, farklı boylardaki parçaların adetleriyle birlikte toplam uzunluğunu hesaplayan küçük bir örnektir. Tek görünür sayfa Sheet1 adını taşır. Boy değerleri B sütununa, adetler C sütununa yazılır; E3 hücresi bütün satırların boy ve adet çarpımlarını toplar. Kaynak dosyada yedi giriş satırı ve bir sonuç formülü vardır. Ayrı maliyet tablosu, stok bağlantısı veya ölçü birimi dönüştürme alanı bulunmaz. Dosya basit bir toplam boy hesabının formül mantığını incelemek için kullanılabilir.
Kaynak, Metretül Hesaplama adıyla yayımlanmış öğretici örnektir. Özgün çalışma kitabı değiştirilmeden indirme ekine aktarılmıştır. Formül gerçek Excel uygulamasında farklı ondalıklı boy ve adet değerleriyle, boş girişle ve sıfır adetlerle sınanmıştır. Yeni bir hesaplama motoru veya ek sayfa oluşturulmamıştır. Dosyanın küçük olması, var olmayan özelliklerin içerikte anlatılması için gerekçe sayılmaz; burada açıklanan işlev B3:B9 ve C3:C9 aralıklarının E3 sonucunu nasıl beslediğidir.

Boy ve Adet Alanlarının Düzeni​

B2 hücresindeki Boy başlığının altında B3 ile B9 arasındaki hücreler parça uzunluklarını içerir. C2 hücresindeki Adet başlığının altında aynı satırlara karşılık gelen miktarlar yer alır. İki sütunun satır eşleşmesi önemlidir. B5 değerinin çarpıldığı adet C5 hücresindeki değerdir; başka satırın adedi kullanılmaz. Bu nedenle değerler düzenlenirken bir sütunun tek başına sıralanması veya taşınması çarpım çiftlerini değiştirebilir.
Kaynak örnekte boylar iki yüz seksen, üç yüz yirmi beş, üç yüz altmış sekiz, iki yüz kırk sekiz ve tekrar eden bazı değerlerdir. Üç yüz altmış sekiz boylu satırın adedi üç, diğer satırların adetleri birdir. Böylece satır sayısı ile toplam parça sayısı aynı değildir. Yedi satır farklı satır kayıtlarını gösterirken adet toplamı dokuz parçaya karşılık gelir. Hesap, yedi boyu yalnızca toplamaz; her boyun kaç defa kullanıldığını da dikkate alır.
Aynı boy birden fazla satırda bulunabilir. Kaynakta tekrar eden iki yüz seksen, üç yüz yirmi beş ve iki yüz kırk sekiz değerleri ayrı satırlar olarak korunmuştur. Formül bu kayıtları otomatik gruplayıp tek satıra indirmez. Her satır kendi adediyle hesaba katılır. Tekrarlanan satırın yanlışlıkla silinmesi veya bir adedin iki satıra birden yazılması sonucu değiştirir. Girişlerin gerçek parça listesindeki kapsamıyla eşleşmesi kullanıcı tarafından kontrol edilmelidir.

Sonuç Hücresindeki Formül​

E2 hücresinde M TÜL başlığı bulunur; altında E3 sonucu yer alır. E3 hücresindeki SUMPRODUCT işlevi B3:B9 ile C3:C9 dizilerinin satır satır çarpımlarını toplar. Formülde önce her boy ile karşılık gelen adet çarpılır, ardından bu ürünler tek toplamda birleştirilir. Dosyada saklanan standart işlev adı SUMPRODUCT olarak görülür; işlev iki dizinin satır eşleşmelerini aynı sonuçta değerlendirir.
Çalışma kitabı her satırın çarpımını ayrı bir yardımcı sütunda göstermemektedir. Ara çarpımlar aynı sonuç formülünün içinde değerlendirilir. Örneğin üç yüz altmış sekiz ile üç adet satırı toplam uzunluğa bin yüz dört katkı yapar. Bir adet kullanılan iki yüz seksen boylu satırın katkısı iki yüz seksendir. Kaynaktaki bütün yedi katkı toplandığında iki bin sekiz yüz on sonucu elde edilir. Bu kontrol, çıktıdaki değerin kaynak girişlerden izlenebilmesini sağlar.
Formülün iki giriş aralığı aynı uzunluktadır ve yedi satır içerir. Aralıklar birbirinden bağımsız genişletildiğinde boy ve adet çiftleri aynı kapsamı taşımayabilir. Yeni kayıt eklenecekse iki aralığın birlikte değerlendirilmesi gerekir. Dosyada yapılandırılmış Excel tablosu bulunmadığından yeni bir satırın otomatik olarak formül kapsamına dahil edileceği varsayılamaz. Mevcut örneğin doğrudan kapsadığı alan üçüncü satırdan dokuzuncu satıra kadardır.

Ölçü Birimi ve Metretül Yorumu​

Sonuç etiketi metretül hesabını işaret etse de formülde birime dönüşüm yapılmaz. B sütunundaki değerler hangi uzunluk birimiyle girilmişse hesaplanan toplam aynı birimde oluşur. Formül içinde yüze veya bine bölme yoktur. Santimetre olarak girilen boyların sonucu kendiliğinden metreye çevrilmez. Kaynak örnekteki sayıların hangi birimde kullanıldığı belirlenmeden iki bin sekiz yüz on değerine doğrudan metre anlamı yüklenmemelidir.
Aynı listeye farklı birimlerdeki boyların karıştırılması matematiksel bir toplam üretir fakat anlamlı fiziksel toplam sağlamaz. Bütün girişlerde aynı birim kullanılmalıdır. Birim dönüşümü gerekiyorsa bu işlem mevcut dosyanın otomatik özelliği olarak sunulmaz; uygun dönüşüm kullanıcı tarafından ayrıca değerlendirilir. Benzer şekilde alan, hacim veya ağırlık hesabı yapılmaz. Dosyada en, kalınlık, yoğunluk veya birim ağırlık alanı bulunmadığından bu sonuçlar boy toplamından çıkarılamaz.
Adet değerleri parça sayısını temsil eder. Fiziksel parça listelerinde negatif miktar veya tutarsız kesirli adetlerin anlamı ayrıca değerlendirilmelidir. Kaynakta bu girdileri engelleyen özel bir iş kuralı oluşturulmamıştır. Formül sayısal çarpımı uygular; bir negatif değer matematiksel toplamı azaltabilir. Bu davranış stoktan düşme, iade veya kesim fire sistemi bulunduğu anlamına gelmez. Sonucun fiziksel yorumu kullanılan verilerin anlamına bağlıdır.

Boş ve Sıfır Girişlerin Davranışı​

Gerçek Excel testlerinde boş bir boy hücresinin ilgili satırın katkısını kaldırdığı görülmüştür. Adet sıfır olduğunda o satırın çarpımı da sıfır olur. Bütün adetler sıfırlandığında E3 sonucu sıfırdır. Bu davranış, bir parçanın geçici olarak toplam dışında bırakılmasını incelemek için yararlı olabilir. Bununla birlikte sıfır sonuç tek başına bütün verilerin eksiksiz veya doğru girildiğinin kanıtı değildir; giriş kapsamı ayrıca kontrol edilmelidir.
Ondalıklı boy değerleri formül içinde kullanılır ve toplamda korunur. Kaynakta sonuç için ayrı ROUND işlevi veya standart kesim hassasiyeti kuralı bulunmaz. Hücrede görünen basamak sayısı ile hesaplamada kullanılan sayısal değer birbirinden ayrılmalıdır. Farklı ondalıklı değerlerle yapılan testler, toplamın bağımsız boy çarpı adet hesabıyla eşleştiğini göstermiştir. Görünümde daha az basamak görülmesi formülün kendi başına yuvarlama kuralı uyguladığı anlamına gelmez.
Metin biçiminde saklanan sıfırla başlayan sayısal giriş de özel kopyada sınanmıştır. Bu dar testte 00123 değeri iki adetle çarpıldığında iki yüz kırk altı sonucu alınmıştır. Bu bulgu bütün serbest metinlerin uzunluk olarak kullanılabileceği anlamına gelmez. Boy alanına birim adıyla birlikte yazılan açıklamalar veya sayısal olmayan karakterler geçerli sayısal giriş gibi değerlendirilmemelidir. Boy ve adet hücrelerine hesaplanabilir değerlerin girilmesi gerekir.

Kullanım ve Kontrol Sırası​

Önce dosyanın bir kopyası saklanır. Parça boyları ve adetleri aynı satırlara yazılır. Yedi satırlık kapsamın yeterli olup olmadığı kontrol edilir. Ardından E3 toplamı, birkaç satırın elle çarpımıyla karşılaştırılır. Özellikle tekrar eden boyların ayrı parçalara karşılık gelip gelmediği ve adetlerin doğru satırda bulunduğu incelenir. Sonuç için kullanılan ölçü birimi, liste dışında da açık biçimde belirtilmelidir.
Dosyada makro, grafik, adlandırılmış aralık, gizli çözüm sayfası veya dış veri bağlantısı bulunmaz. Kullanım yeni bir program veya makro etkinleştirme işlemi gerektirmez. Tek formülün sonucu girişler değiştikçe Excel hesaplamasıyla güncellenir. Galeri tek görünür sayfanın bütün küçük giriş alanını ve sonuç hücresini gerçek Excel görüntüsüyle gösterir. Kapak tematik bir ölçüm görselidir; gerçek bir üretim siparişi veya ölçüm listesi olarak sunulmaz.

Kaynak Satırların Katkılarını Ayrı İnceleme​

Özgün ilk iki satırın katkıları iki yüz seksen ve üç yüz yirmi beştir. Üç adet bulunan üçüncü satır bin yüz dört katkı yapar. Sonraki satırlar sırasıyla iki yüz kırk sekiz, üç yüz yirmi beş, iki yüz kırk sekiz ve iki yüz seksen ekler. E3 bunları tek sonuçta birleştirir; ayrı bir hesap özeti listesi üretmez. Bu yedi katkının manuel kontrolü, toplam formülün hangi kayıtları kapsadığını açıklığa kavuşturur. Bir satırın adedi değiştirilirse yalnız o satırın katkısındaki değişiklik toplamı etkiler. Diğer boyların aynı kalması bu farkın izlenmesini kolaylaştırır. Formül, parça sırasına ilişkin kesim optimizasyonu veya malzeme yerleşimi oluşturmaz. Bir uzunluğun birden fazla parçaya dağıtılması ya da standart stok boyuna sığdırılması farklı bir problemdir ve bu örneğin sonucundan otomatik çıkarılmaz.