Geçmiş Dönem Maaş Tablosu İnceleme

Geçmiş Maaş Verilerini Excel Tablosunda Karşılaştırın​

Bu çalışma kitabı, 2023 yılının aylarını ve o döneme ait asgari ücret örneklerini tek bir Excel sayfasında bir araya getirir. Ocak ile Haziran arasındaki dönem ve Temmuz ile Aralık arasındaki dönem aynı sütun düzeninde gösterilir. Brüt ücret, net hakediş, prim ve matrah başlıkları yan yana bulunduğu için geçmiş dönemin örnek rakamlarını okumak ve aylık kayıt yapısını incelemek mümkündür. Dosya, hazır değerlerin bulunduğu tarihsel bir tablodur. Güncel maaş hesaplama aracı veya farklı bir ücret girildiğinde bütün kesintileri yeniden hesaplayan bordro uygulaması olarak kullanılmamalıdır.
Özgün kaynak açıklaması da bu ayrımı yapmaktadır: sunulan örnekte hesaplama formülleri bulunmaz. Dosyanın taşınan sürümünde bu tasarım korunmuştur. Mevcut değerler değiştirilmeden aktarılmış, sonradan yeni formüller veya oran tabloları eklenmemiştir. Böylece indirilen çalışma kitabı, açıklamada gösterilen geçmiş dönem örneğiyle aynı veriyi taşır. Yeni bir yılın bordrosunu hazırlamak isteyen kullanıcılar açısından bu tablonun tarihsel kapsamı özellikle dikkate alınmalıdır.

Çalışma Kitabının Sayfa Yapısı​

Dosyada Sayfa1 adlı tek görünür çalışma sayfası vardır. Asıl veri alanı B2:R14 aralığındadır. İkinci satırda on yedi sütun başlığı, üçüncü satırdan on dördüncü satıra kadar ise Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim, Kasım, Aralık kayıtları bulunur. Her ay bir satırda gösterildiğinden aynı başlık altındaki değerler dikey olarak karşılaştırılabilir. Sayfanın kullanılan aralığı biçimlendirme nedeniyle daha sağdaki sütunlara kadar uzanabilir; bu durum ek personel verisi veya ikinci bir hesaplama bölümü bulunduğu anlamına gelmez.
Aylar sütunu B, Maaş sütunu C, Maaş Tipi sütunu D konumundadır. Maaş Tipi alanında örnek satırların tamamı Net olarak işaretlenmiştir. Bu ifade hazır verinin sunumunu açıklar; hücrede açılır liste, brütten nete dönüşüm seçeneği veya hesaplama yönünü değiştiren bir mekanizma yoktur. Çalışma kitabında yapılandırılmış Excel tablosu, grafik, makro, adlandırılmış aralık ve veri doğrulama listesi bulunmaz. Kullanım, normal hücrelerde saklanan metinlerin ve sayıların incelenmesine dayanır.

Ücret ve Prim Sütunlarını Okuma​

E sütununda Brüt Ücret, F sütununda SGK Matrahı, G sütununda SGK Primi ve H sütununda İŞSİZLİK Primi başlıkları yer alır. İlk altı ayda brüt ücret ve SGK matrahı yaklaşık 10008,00 olarak saklanmıştır. SGK primi 1401,12 ve işsizlik primi 100,08 değerlerini taşır. İkinci altı ayda brüt ücret ve SGK matrahı 13414,50, SGK primi 1878,03 ve işsizlik primi 134,15 olarak gösterilir. Bunlar dosyanın hazır kayıtlarıdır; yeni bir girişe bağlı hesaplama sonucu değildir.
C sütunundaki ilk dönem maaşı 8506,80, ikinci dönem maaşı 11402,32 değerindedir. R sütunundaki Net Hakediş alanı da aynı dönem ayrımını gösterir. Tarihsel brüt ve net tutarlar, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 2023 dönemine ait yayımlarıyla karşılaştırılabilir. Bu karşılaştırma, tablonun hangi dönemi temsil ettiğini anlamaya yardımcı olur. Dosyada bulunan bütün vergi ve matrah kayıtlarının bağımsız bir bordro denetiminden geçtiği veya güncel mevzuata uygun olduğu sonucu çıkarılmamalıdır.

Matrah ve Birikimli Değerler​

I sütununda Gelir Vergisi Matrahı, J sütununda Kümülatif Gelir Vergisi Matrahı ve K sütununda Toplam Gelir Vergisi bulunur. Aylık matrah ile yıl içindeki birikimli matrah ayrı sütunlarda sunulduğundan tek ayın tutarı ile önceki ayları da içeren kayıt birbirine karıştırılmamalıdır. J sütunundaki hazır değerler yıl boyunca artar. Ocak kaydı yaklaşık 8506,80 iken Haziran kaydı yaklaşık 51040,80 olur. Temmuzdan itibaren ikinci dönemin aylık tutarlarıyla ilerleyen birikimli kayıtlar gösterilir.
L sütunundaki AÜ Gelir Vergisi Matrahı, M sütunundaki Asgari Ücret Kümülatif Matrahı ve N sütunundaki Toplam Asgari Ücret Gelir Vergisi başlıkları, tabloda ayrı bir karşılaştırma grubu oluşturur. Bu örnekte bazı tutarlar diğer matrah sütunlarıyla aynı olabilir. Aynı sayıların görülmesi, hücreler arasında formül bağlantısı bulunduğu anlamına gelmez. Değerler bağımsız olarak saklanır. Bir matrah hücresi değiştirildiğinde karşısındaki benzer hücre veya takip eden ay otomatik olarak güncellenmez.

Kesinti Alanları ve Sayısal Hassasiyet​

O sütununda Kesilecek Gelir Vergisi, P sütununda Damga Vergisi Matrahı, Q sütununda Damga Vergisi başlıkları yer alır. Örnek satırlarda kesilecek gelir vergisi ve damga vergisi sıfırdır. Bazı ilk dönem damga vergisi matrahı hücrelerinde, Excel'in sayı saklama hassasiyetinden kaynaklanan sıfıra çok yakın bir negatif kalıntı bulunur. Bu değer yaklaşık eksi 0,0000000000018 düzeyindedir ve görüntü biçimine göre sıfır olarak okunabilir. Böyle bir kalıntı, anlamlı bir negatif kesinti tutarı gibi yorumlanmamalıdır.
Benzer biçimde bazı brüt ücret ve matrah değerlerinin ham sayısal karşılığı, ekranda iki ondalıkla görülen tutardan çok küçük bir fark taşıyabilir. Özgün veri korunarak taşındığı için bu hassasiyet kalıntıları sessizce değiştirilmemiştir. Hücre biçimiyle gösterilen tutar ile hücrenin sakladığı sayı arasındaki ayrım, veriler başka bir dosyaya aktarılırken önem kazanır. Yuvarlama uygulanacaksa bunun ayrı ve bilinçli bir işlem olduğu dikkate alınmalıdır.

Manuel Düzenlemenin Etkisi​

Maaş alanına farklı bir rakam yazılması mümkündür; ancak diğer sütunlar bu girişe göre yeniden hesaplanmaz. Gerçek Excel testinde C3 hücresindeki değer değiştirilmiş, aynı satırın D:R alanındaki hazır kayıtlarının sabit kaldığı doğrulanmıştır. Bu davranış bir formül hatası değildir; formülsüz örneğin tasarımıdır. Boş bırakılan maaş hücresi de diğer prim veya hakediş kayıtlarını temizlemez. Bir satırın bütünüyle farklı bir örneğe dönüştürülmesi istenirse ilişkili hücrelerin tamamı ayrıca düzenlenmelidir.
Ay adı gibi metin alanlarında Türkçe karakterler kullanılabilir. Sayı görünümündeki metinlerin başındaki sıfırların korunması isteniyorsa ilgili hücre önceden Metin biçimine getirilebilir. Bağımsız denemede 00123 değeri bu biçimle kaydedilip tekrar açıldığında metin olarak korunmuştur. Bu örnek, maaş sütununa kimlik kodu girilmesini önermez; Excel'in manuel veri türü davranışını açıklar. Tablonun sayısal alanlarında ücret tutarları için uygun sayı biçimi tercih edilmelidir.

Dosyanın Kullanım Sınırları​

Çalışma kitabı geçmiş bir ücret dönemini incelemek, aylık sütun düzenini örnek almak veya statik rakamları başka bir çalışma sayfasıyla karşılaştırmak için uygundur. Personel bazında kayıt tutmaz; çalışan adı, sicil numarası, işe giriş tarihi, çalışma günü ve mesai saati alanları içermez. Fazla mesai, izin, eksik gün, teşvik veya işveren maliyeti hesabı yapan bir akış da bulunmaz. Dosyada olmayan bu işlevler, tablo başlıklarından hareketle varsayılmamalıdır.
Yazdırmadan önce Excel baskı önizlemesinde bütün sütunların görünmesi kontrol edilmelidir. On yedi sütunun tek sayfaya sığdırılması, seçilen kağıda ve yazıcı ayarlarına bağlı olarak metni küçültebilir. Galerideki gerçek Excel görüntüsü verilerin tamamını okumaya yardımcı olur; fiziksel yazıcının çıktısıyla aynı ölçek garantisini vermez. Dosyanın kopyası üzerinde çalışmak, özgün tarihsel örneğin saklanmasını sağlar. Düzenleme sonrasında tekrar açılarak metinlerin, rakamların ve biçimlerin beklenen şekilde korunduğu kontrol edilebilir.
Bu örnek 2023 yılına ait sabit veriyi sunar. Başka bir yıl veya kişiye ilişkin fiili bordro hazırlanırken güncel resmi düzenlemeler ve ilgili çalışma koşulları ayrıca değerlendirilmelidir. Dosyayı indirmenin veya hücreleri değiştirmenin mevzuat uyumluluğu sağlamadığı unutulmamalıdır. Buradaki kullanım açıklaması, çalışma kitabının gerçek yapısını ve manuel düzenleme sınırlarını tanımlar; güncel ücret ya da vergi danışmanlığı niteliğinde değildir.

Tarihsel Tutarların Kaynakları​

2023 brüt ve net örnekleri için ÇSGB Ocak 2023 istatistik bülteni ile ÇSGB Temmuz 2023 asgari ücret yayını incelenebilir. Bu bağlantılar yalnız tarihsel dönem karşılaştırmasını destekler; çalışma kitabını güncel bordro hesaplayıcısına dönüştürmez.