Borç İtfa Tablosu

Borç ödemelerinin anapara ve faiz dağılımını dönem dönem inceleyin​

Borç İtfa Tablosu, belirli bir tutarın düzenli ödemelerle nasıl azaldığını Excel çalışma sayfasında gösteren bir örnektir. Tek görünür sayfada giriş alanları, sonuç özeti ve ödeme takvimi birlikte bulunur. Dosyada hazır gelen 350.000 tutarındaki örnek borç, yıllık yüzde 1,2 faiz oranı, on yıllık dönem ve yılda on iki ödeme üzerinden hesaplanır. Bunlar dosyanın örnek girdileridir; kullanıcının gerçek borcuna ilişkin bir teklif veya güncel piyasa oranı olarak yorumlanmamalıdır. Ödeme tutarının hangi kısmının faize, hangi kısmının anaparaya gittiği ve dönem sonu bakiyesinin nasıl değiştiği satır satır izlenebilir.

Çalışma sayfasının düzeni​

Çalışma kitabında Borç İtfası Zamanlaması adlı tek görünür sayfa vardır. Üst bölümün solunda Bilgiler başlığı altında borç tutarı, yıllık faiz oranı, yıl cinsinden borç dönemi, yıl başına ödeme sayısı ve borç başlangıç tarihi girilir. Aynı bölümde isteğe bağlı fazla ödeme tutarı ve borç verenin adı için de alan bulunur. Bu girişler D5:D10 ve C12 çevresinde yer alır. Örnek başlangıç tarihi 1 Mart 2021 olduğu için ilk planlı ödeme Nisan 2021 olarak görünür. Tarihi değiştirmek sonraki ödeme tarihlerini de etkiler.
Üst bölümün sağındaki Özet alanında planlanan ödeme, planlanan ödeme sayısı, gerçekleşen ödeme sayısı, toplam erken ödemeler ve toplam faiz yer alır. Bu alanın J5:J9 hücreleri formüllerle hesaplanır. Takvim A16:J497 sütunlarına uzanır. Başlıklar ödeme numarası, ödeme tarihi, başlangıç bakiyesi, zamanlanan ödeme, fazla ödeme, toplam ödeme, anapara, faiz, bitiş bakiyesi ve kümülatif faiz sırasındadır. Bu düzen aynı satırda nakit çıkışını ve kalan borcu görmeyi sağlar. Dosyada 480 ödeme satırı için formüller hazırdır; bu, her olası borç süresinin otomatik desteklendiği anlamına gelmez. Girdiler takvimin sınırları içinde tutulmalıdır.

Planlanan ödeme nasıl hesaplanır​

J5 hücresindeki formül PMT işlevini kullanır. Yıllık faiz oranı, yıldaki ödeme sayısına bölünerek dönemsel orana çevrilir. Borcun yıl sayısı ile yıldaki ödeme sayısı çarpılarak planlanan toplam dönem bulunur. Dosyada yıllık yüzde 1,2 faiz, on yıl ve yılda on iki ödeme girildiğinde 120 planlı ödeme ve yaklaşık 3.096,62 tutarında dönemsel ödeme hesaplanır. Bu sonuç doğrudan çalışma kitabının Excel'de yeniden hesaplanan örneğidir. Hücre para birimi biçimine sahip olabilir; asıl hesaplama girilen tutar ve faiz varsayımlarına bağlıdır.
PMT eşit taksit tutarını üretirken ödeme satırları bu tutarın bileşenlerini ayrıca hesaplar. İlk satırda 350.000 başlangıç bakiyesi üzerinden dönemsel faiz 350 olur. Yaklaşık 3.096,62 tutarındaki ödemenin kalan yaklaşık 2.746,62 kısmı anaparaya gider. Böylece ilk dönem sonunda bakiye yaklaşık 347.253,38 olur. Sonraki satır, önceki satırın bitiş bakiyesini başlangıç bakiyesi olarak alır. Bakiye düştükçe aynı ödeme içindeki faiz tutarı da değişir. Tutarlar görüntü biçimine göre iki ondalık gösterilse bile formüller hesaplamayı Excel'in sayı hassasiyetiyle sürdürür.

Ödeme takvimini okuma​

A sütunu dönemleri sıralar, B sütunu ilgili ödeme tarihini üretir. C sütununda dönemin başındaki borç bakiyesi görünür. D sütunu planlanan ödemeyi, E sütunu isteğe bağlı fazla ödemeyi, F sütunu ise ikisinin toplamından oluşan gerçek ödemeyi gösterir. G sütunu ödemeden faiz çıkarıldıktan sonra anaparaya düşen kısmı hesaplar. H sütunu o dönem borç bakiyesi üzerinden hesaplanan faizdir. I sütunu ödeme sonrasında kalan bakiyeyi, J sütunu ise o ana kadar biriken faizi gösterir. Kullanım sırasında özellikle F, G ve H sütunlarının birbiriyle karıştırılmaması gerekir: toplam ödeme ile anapara ödemesi aynı değer değildir.
Dosya son dönemde bakiyeyi sıfıra yaklaştıracak ödeme tutarını dikkate alır. Örnek girdilerle 120. dönem sonunda bitiş bakiyesi Excel hesabında sıfıra yaklaşır. J9'daki toplam faiz yaklaşık 21.594,66 olarak hesaplanır. Bu toplam, örnek planın sonucudur. Farklı bir faiz oranı, farklı başlangıç tarihi veya dönem sayısı girilirse özet de değişir. Toplam faiz, vergi, masraf, komisyon veya sözleşmeye özgü diğer kalemlerin hesabı değildir; dosyada bunlar için ayrı giriş ve hesaplama alanı bulunmaz.

Fazla ödeme davranışı​

D10 alanına isteğe bağlı bir fazla ödeme yazıldığında takvimdeki E sütunu bu ek tutarı gösterir. Örnek dosyanın bir kopyasında bu alana 500 girilip Microsoft Excel'de tam yeniden hesaplama yapıldığında ilk ödeme satırının E18 hücresi 500 olur ve özetin gerçekleşen ödeme sayısı 120'nin altına iner. Bu davranış, düzenli fazla ödeme varsayımının borcu daha erken kapatabildiğini gösterir. D10'u sıfıra döndürmek örnek planı yeniden oluşturur. Dosya, her döneme birbirinden farklı ek ödeme girilebilen ayrıntılı bir ödeme günlüğü değildir; üstteki tek fazla ödeme alanı modelin genel varsayımıdır.
Fazla ödemenin toplam ödeme ve bitiş bakiyesi üzerindeki etkisi birlikte kontrol edilmelidir. Özellikle son dönemde programlanan taksitin üzerine fazla ödeme eklenmesi, kalan borcun tamamının aşılmaması için formüllerde sınırlandırılır. Kendi borç verileriyle çalışma yapılacaksa birkaç ara dönem ve son dönem elle de kontrol edilmelidir. Bu örnek, ödemelerin gerçekten yapıldığını bankadan doğrulamaz; hesaplanan takvim bir planlama görünümüdür. Gerçek ödeme geçmişi farklıysa giriş varsayımlarının ve sözleşme koşullarının yeniden ele alınması gerekir.

Adlandırılmış aralıklar ve formül yapısı​

Çalışma kitabında Borç_Tutarı, Faiz_Oranı, Borç_Yıl_Sayısı, Yıl_Başına_Öde_Say ve Borç_Başl gibi adlandırılmış girişler kullanılır. Ayrıca Başl_Bak, Bitiş_Bak, Faiz, Fazla_Öde ve Toplam_Öde gibi takvim sütunlarına bağlanan aralıklar vardır. Bu adlar, J5'teki PMT hesabı ve takvim satırları arasında ilişki kurar. Ödeme_Sayısı adı bitiş bakiyesine göre gerçekleşen ödeme sayısının bulunmasında kullanılır. Bu nedenle yalnız görünen hücre değerlerini başka bir kitaba kopyalamak formüllerin tüm mantığını taşımaz; adlandırılmış aralıkların da korunması gerekir.
Dosyada PMT dışında IF, SUMIF, MATCH, DATE ve OFFSET gibi işlevler de bulunur. IF, gerekli girişler yoksa hesaplanan alanların boş kalmasını sağlar. SUMIF, aktif bakiye dönemlerindeki faiz veya fazla ödeme toplamını oluşturur. DATE başlangıç tarihinden dönem tarihlerini türetir. OFFSET ve adlandırılmış aralıklar bazı dinamik başvuru ve yazdırma alanlarında kullanılır. Çalışma kitabında makro veya harici çalışma kitabı bağlantısı bulunmaz. Hesaplamalar yerel Excel formülleriyle çalışır; internetten oran çekme ya da ödeme kurumundan veri yenileme özelliği yoktur.

Kendi verileriyle kullanma​

İlk adım, dosyanın bir kopyasında D5 borç tutarını ve D6 yıllık faiz oranını gerçek sözleşmeyle uyumlu değerlerle değiştirmektir. Ardından D7'ye yıl cinsinden süre, D8'e yıldaki ödeme sıklığı ve D9'a başlangıç tarihi girilir. D10 alanı yalnız düzenli fazla ödeme planlanıyorsa doldurulur. C12 borç veren adını açıklayıcı biçimde yazmak için kullanılabilir; bu hücre temel taksit hesabını belirlemez. Girişler değiştirildikten sonra J5:J9 özeti ve ilk birkaç takvim satırı birlikte kontrol edilir.
Yıllık faiz oranı yüzde biçiminde girilir. Örneğin dosyanın hazır D6 değeri 0,012 olup yüzde 1,2 anlamına gelir; 1,2 sayısını yüzde hücresine doğrudan yazmak çok farklı bir faiz varsayımı oluşturabilir. D8 değerinin sıfır olmaması gerekir, çünkü yıllık faiz bu sayıya bölünür. Başlangıç tarihi geçerli bir Excel tarihi olmalıdır. Örnek dosyada borç tutarı sıfırlandığında planlanan ödeme ve ilk takvim dönemi boş kalmıştır. Boş sonuç, bir sözleşmenin geçerli olduğu veya takvimin doğru kurulduğu anlamına gelmez; girişler kontrol edilmelidir.

Sınırlar ve uygun kullanım​

Şablon sabit oranlı ve düzenli dönemli örnek bir borç itfası gösterir. Değişken faizli sözleşmeler, ara dönemde oran değişimi, düzensiz ödeme tarihleri, vergi, sigorta veya komisyon kalemleri için ayrı bir model değildir. Excel tablosunun verdiği değerler borç verenin resmi hesap dökümünün yerine geçmez. Sözleşmenin gün sayımı ve yuvarlama kuralı farklıysa gerçek ödeme tutarı bu örnekten ayrılabilir. Dosya bir finansal kararın tek dayanağı olarak kullanılmamalı; özellikle gerçek borç tutarı ve maliyetleri sözleşme belgeleriyle karşılaştırılmalıdır.
Bu çalışma kitabı eşit taksit ve erken ödeme etkisini öğrenmek, örnek bir geri ödeme akışını açıklamak veya kurum içi ön plan yapmak isteyenler için uygundur. Tek görünür sayfanın gerçek Excel görüntüsü galeride yer alır. Görüntü üst bölümdeki girdileri, özeti ve ilk takvim satırlarını gösterir; indirilen dosyada ise 497. satıra kadar uzanan özgün formüller korunur. Özgün dosya değiştirilmeden ve hash ile arşivlenerek taşınmıştır. Böylece kullanıcı, sayfayı indirmeden önce arayüzü görebilir; indirdikten sonra da hesaplama mantığını kendi kopyasında sınayabilir.