İl Bazlı Hava Durumu Sorgulama

Bölgesel Sıcaklık Verilerini Excel Formülleriyle Sorgulama​

İl Bazlı Hava Durumu Sorgulama dosyası, Meteoroloji Genel Müdürlüğünün bölgesel XML yayınlarını Excel hücrelerine aktaran bir çalışma örneğidir. Açılan listeden bir bölge merkezi seçildiğinde, ilgili yayındaki il ve ilçe adları ile maksimum ve minimum sıcaklık alanları listelenir. Yayın tarihi, yayın numarası ve geçerlilik döneminin başlangıç ve bitiş bilgileri de sonuçların üstünde gösterilir. Böylece sıcaklık değerleri, hangi tarihli yayına ait oldukları görülerek incelenebilir. Dosya, internetten alınan XML içeriğinin doğrudan çalışma sayfası formülleriyle nasıl ayrıştırılabileceğini somut bir örnek üzerinden göstermektedir.

Çalışma kitabının güncel sürümünde tek bir görünür sayfa bulunmaktadır. Sayfa1 üzerinde aynı veri kaynağını kullanan üç ayrı formül düzeni yan yana yerleştirilmiştir. Soldaki düzen, XML alanlarını doğrudan çağıran ifadeleri; ortadaki düzen, LET ve LAMBDA ile tanımlanan yardımcı hesaplamaları; sağdaki düzen ise başlıklarla veri satırlarını tek başlangıç formülünde birleştiren yaklaşımı gösterir. Bu yerleşim, yalnız sonuç listesini kullanmak isteyenlerle formüllerin kuruluşunu karşılaştırmak isteyenlerin aynı çalışma kitabından yararlanmasına olanak verir.

Dosya Ne İşe Yarar​

Dosyanın temel işlevi, seçilen bölgesel yayında bulunan sıcaklık bilgilerini satır ve sütun düzeninde sunmaktır. Sonuçlarda il adı, ilçe adı, maksimum sıcaklık ve minimum sıcaklık için dört sütun ayrılmıştır. Veriler dosyanın içine elle girilmiş sabit bir sıcaklık listesine dayanmaz; formüller, seçilen bölgenin internet adresindeki XML içeriğini okumak üzere hazırlanmıştır. Bu nedenle yeniden hesaplanan sonuçların tarihi ile dosyanın son kaydedildiği sırada saklanan sonuçların tarihi birbirinden farklı olabilir. Güncellik değerlendirilirken üst bölümdeki tarih ve dönem alanları birlikte kontrol edilmelidir.

C2 hücresindeki açılan listede 15 bölge merkezi adı bulunur. Bu liste, Türkiye'deki illerin her birinin ayrı bir seçenek olarak sunulduğu bir il seçicisi değildir. Seçim, MGM yayın adresindeki bölge klasörünü belirler. O klasörde yayımlanan XML, birden fazla ilin ve bu illere bağlı ilçelerin satırlarını içerebilir. Örneğin İzmir seçimiyle alınan bölgesel listede yalnız İzmir satırlarının bulunması beklenmemelidir. İl adı sütunu, her satırın hangi ile ait olduğunu açıkça gösterir; bölge seçimi ile sonuç satırındaki il bilgisinin farklı görevleri vardır.

Sayfa Düzeni ve Seçim Alanı​

Sayfa1 üzerindeki C2 hücresi, üç örnek düzenin ortak girdisidir. Veri doğrulama listesinde adana, afyon, ankara, antalya, diyarbakir, elazig, erzurum, eskisehir, istanbul, izmir, kayseri, konya, samsun, trabzon ve van seçenekleri yer almaktadır. Bunlar, formüllerde kullanılan internet adresinin parçası olan klasör adlarıdır. Açılan listeden seçim yapılması, adresin beklenen yazımla kurulmasını sağlar. Sonuç bölgelerindeki formül hücrelerinin değiştirilmesine gerek yoktur; temel kullanım, bu tek seçim alanı üzerinden yürütülür.

Soldaki örnek B ile E sütunları arasındadır. B4:E4 aralığında tarih, yayın numarası ve dönem başlıkları; B5 başlangıçlı formülde bu başlıkların karşılıkları bulunur. B7:E7 aralığı il, ilçe, maksimum ve minimum başlıklarını taşır; ilçe satırları B8 hücresinden başlayarak aşağıya yayılır. Ortadaki örnek F ile I sütunlarını kullanır. Burada aynı bilgiler LET ve LAMBDA kullanılan formüllerle üretilir. Sağdaki K ile N sütunları arasındaki örnek ise K4 hücresinden başlayan tek bir formülle başlıkları, yayın bilgilerini ve sıcaklık listesini birlikte oluşturur.

XML Bağlantısı ve Veri Alanları​

Bağlantı adresi, MGM sitesindeki bölgesel klasör yapısı ile C2 seçiminin birleştirilmesinden oluşur ve sonSOA.xml dosyasını hedefler. WEBSERVICE işlevi bu adresten içeriği alır. FILTERXML işlevi, gelen XML içindeki belirli alanları XPath ifadeleriyle seçer. Yayın bilgileri Kemo bölümündeki Tarih, YayinNo, PeryotBaslama ve PeryotBitis alanlarından; sonuç listesi ise ilceler bölümündeki Sehir, ilce, Mak ve Min alanlarından alınır. Çalışma sayfasında görülen dört sonuç sütunu, bu son dört alanın yan yana getirilmesiyle hazırlanır.

Bu yapı, Excel'in Bağlantılar bölümünde kayıtlı bir Power Query sorgusuna dayanmaz. İncelenen çalışma kitabında Power Query, VBA makrosu, grafik veya yapılandırılmış Excel tablosu bulunmamaktadır. İnternet bağımlılığı doğrudan formüllerin içinde yer alan web çağrılarından kaynaklanır. Dolayısıyla dosyada makro bulunmaması, internet bağlantısı gerektirmediği anlamına gelmez. XML adresine erişilememesi veya kaynaktaki alan adlarının değişmesi, formüllerin getirdiği sonuçları etkileyebilir. Sonuçlar incelenirken hem Excel hesaplamasının hem de dış kaynağın durumu dikkate alınmalıdır.

Kullanılan Formüller ve Hesaplama Mantığı​

Soldaki düzenin CHOOSE ifadeleri, ayrı ayrı okunan XML alanlarını dört sütunlu bir sonuç dizisine dönüştürür. Tarih ve yayın bilgileri için bir formül, il ve ilçe sıcaklık listesi için başka bir formül kullanılmıştır. Aynı veri adresi, farklı XML alanlarının okunabilmesi için bu ifadelerde tekrar görülür. Bu düzen, hangi sütunun hangi kaynak alanından geldiğini takip etmek bakımından doğrudan bir örnektir. İl ve ilçe adları ile sıcaklıkların aynı satır dizilimi içinde yan yana gösterilmesi, kaynak yayının alan düzenine bağlıdır.

Ortadaki örnekte LET, seçilen bölgeyi ve yardımcı hesaplama ifadesini formül içinde adlandırır. LAMBDA ile kurulan yardımcı yapı, bölge adı ve istenen XML alanını alarak ilgili değeri getirir. Böylece uzun web adresi ve XML seçimi her sütun için aynı açıklıkta yeniden yazılmak yerine ortak bir yapı üzerinden çağrılır. F5 hücresindeki formül yayın bilgilerini, F8 hücresindeki formül ilçe listesini oluşturur. F4 ve F7 başlangıçlı dizi formülleri de ilgili başlıkları üretir. Bu örnek, aynı veri çekme işleminin daha düzenli bir formül yapısıyla nasıl ifade edildiğini gösterir.

K4 hücresindeki üçüncü yaklaşımda yayın başlığı, yayın değerleri, ayırıcı boş satır, sonuç başlığı ve ilçe satırları tek sonuçta birleştirilir. Bunun için çalışma kitabında DiZiEKLEDiKEY adlı bir LAMBDA tanımı bulunmaktadır. Bu ad, dosyanın içindeki özel formül tanımıdır. Tanımda satır ve sütun sayıları, sıralı diziler ve indisleme kullanılarak parçalar alt alta eklenir. Sağdaki örnek başka bir çalışma kitabına aktarılacaksa yalnız görünen başlangıç formülünün değil, bu adlandırılmış tanımın da hesaplamanın parçası olduğu dikkate alınmalıdır.

Sıcaklık ve Tarih Sonuçlarının Yorumlanması​

Minimum sıcaklık alanının okunması IFERROR ile çevrelenmiştir; bu bölüm sonuç üretemediğinde hücrede boş metin gösterilir. Bu nedenle minimum sütunundaki boşluk, sıfır derece olarak yorumlanmamalıdır. 20 Ekim 2026 tarihli incelemede MGM'nin kontrol edilen bölgesel XML yayınlarında Min alanları boş gelmiş, Excel sonuçları da bu boşluğu korumuştur. Bu tespit yalnız belirtilen tarihte alınan veri için geçerlidir. Sonraki yayınlarda alanların doluluğu ve sıcaklık değerleri değişebilir; dosyanın kalıcı bir özelliği olarak bütün minimumların daima boş kalacağı sonucu çıkarılamaz.

Yayın tarihi, verilerin alındığı belgenin tarihini; dönem başlangıcı ve bitişi ise yayının kapsadığı zaman aralığını gösterir. Yayın numarası da aynı belgenin tanımlayıcı alanlarından biridir. Bu dört bilgi, sıcaklık listesinden ayrı düşünülememelidir. Dosyada saklanan önceki hesaplama sonuçları, yeniden hesaplama yapılmadan önce geçmiş bir yayını gösterebilir. Bu nedenle dosyanın indirildiği gün ile üstte gösterilen yayın tarihinin aynı olduğu varsayılmamalıdır. İnternetten yeniden veri alındığında tarih ve dönem bilgileri gözden geçirilerek sonuçların hangi yayına ait olduğu belirlenmelidir.

Dosya Nasıl Kullanılır​

Çalışma kitabı, LET, LAMBDA ve dinamik dizi hesaplamalarını destekleyen Windows masaüstü Excel ortamında açılmalıdır. Kullanıma C2 hücresindeki listeden bir bölge merkezi seçilerek başlanır. Hesaplama tamamlandıktan sonra üstteki yayın tarihi ve dönem bilgileri gözden geçirilir; ardından il ve ilçe sütunları üzerinden ilgili satırlar bulunur. Üç örnek düzen aynı seçime bağlı olduğundan, karşılaştırma yapılırken ortak girdinin değiştiği ve üç alanın da bu girdiden beslendiği dikkate alınır. Sıcaklık verisi almak için yeni bir makro oluşturulması veya Power Query sorgusu kurulması gerekmez.

Sonuçlar dinamik olarak yayıldığından, örneklerin aşağı doğru uzandığı hücrelere elle ek veri yazılmaması uygundur. Bölgesel yayındaki satır sayısı seçime göre değişebilir. Açılan listede başka bir bölge seçildiğinde önceki satır sayısının aynen korunacağı varsayılmamalıdır. Formül incelemesi yapılacaksa solda B5 ve B8, ortada F5 ve F8, sağda K4 başlangıç hücreleri ile DiZiEKLEDiKEY adı birlikte değerlendirilmelidir. Bu hücreler, sonuçların kuruluşunu izlemek için temel başvuru noktalarıdır; yayılan sonuç hücreleri ayrı ayrı yazılmış bağımsız hesaplamalar olarak ele alınmamalıdır.

Uyumluluk ve Doğrulanmış Çalışma Durumu​

20 Ekim 2026 tarihli işlev kontrolü Windows üzerinde Excel 16.0, 20610.0 derlemesinde yapılmıştır. Güncel dosyada İzmir, Ankara ve İstanbul seçimleri yeniden hesaplanmış; bu seçimlerde sırasıyla 95, 82 ve 101 ilçe satırı alınmıştır. Aynı incelemede listedeki 15 bölge merkezinin XML adresleri yanıt vermiştir. Bu sayılar, test anındaki yayınların satır sayılarıdır ve sonraki veriler için sabit kapasite veya değişmez kapsam anlamına gelmez. Formüllerin o tarihte çalışması, dış web kaynağının gelecekteki erişilebilirliği hakkında sürekli hizmet garantisi oluşturmaz.

Dosya, sıcaklık verilerini XML'den alma mantığını, aynı sonucun farklı formül düzenleriyle oluşturulmasını ve LAMBDA tanımlarının kullanımını incelemek isteyenler için uygundur. Sunulan içerik, il ve ilçe sıcaklık alanları ile yayın bilgileriyle sınırlıdır; yağış, rüzgâr veya nem raporu üreten ek bir bölüm içermez. Çalışma kitabı kullanılırken görünür sonuç kadar yayın dönemi ve kaynak alanlarının doluluğu da değerlendirilmelidir. Böylece örnek, hem bölgesel sıcaklık listesinin okunması hem de internetten alınan yapılandırılmış verinin Excel içinde işlenmesi açısından doğru bağlamda kullanılabilir.