Çek Senet Ortalama Vade Hesaplama

Çek ve Senetlerin Tutar Ağırlıklı Vade Tarihini Hesaplama​

Çek Senet Ortalama Vade Hesaplama dosyası, farklı tarihlerde vadeye giren tutarların ortak bir ortalama vade tarihinde ifade edilmesini sağlayan makrolu bir Excel çalışma kitabıdır. Her kayıt için vade tarihi ve tutar girilir; sonuç, tutarların büyüklükleri dikkate alınarak hesaplanır. Böylece bütün tarihlere eşit ağırlık veren basit bir tarih ortalaması yerine, yüksek tutarlı kayıtların sonuca daha fazla etki ettiği bir hesaplama elde edilir. Dosyanın üst bölümünde ortalama vade tarihi ile toplam tutar ayrı alanlarda gösterilir.

Çalışma kitabı tek bir görünür sayfadan oluşmaktadır. Sayfanın adı ortalama vade şeklindedir. Girişler, yardımcı hesaplamalar, özet sonuçlar ve üç makro düğmesi aynı sayfada yer alır. Dosya uzantısı .xlsm'dir; dolayısıyla çalışma sayfası formülleriyle birlikte VBA kodları da içerir. Hesaplamanın kendisi hücre formüllerine dayanır. GİZLE, GÖSTER ve TEMİZLE düğmelerine bağlanan makrolar ise giriş satırlarının görünümünü ve içeriklerini yönetmek için hazırlanmıştır.

Hesaplanan Sonuç Ne Anlama Gelir​

Dosyanın ürettiği temel sonuç bir vade tarihidir. Belirli bir başlangıç tarihinden itibaren kaç gün geçtiğini veya kaç gün kaldığını gösteren ayrı bir süre hesabı yapılmaz. Her vade tarihi, Excel'in tarihleri sakladığı sayısal değer üzerinden kendi tutarıyla çarpılır. Bu çarpımların toplamı, girilen tutarların toplamına bölünür. Ortaya çıkan ağırlıklı tarih değeri, sonuç hücresindeki tarih biçimiyle gösterilir. Bu nedenle ortalama vade alanı değerlendirilirken sonucun gün sayısı değil, takvim üzerindeki bir tarih olduğu dikkate alınmalıdır.

İki kayıt aynı tutara sahipse, her iki tarih ortalamada eşit ağırlık taşır. Tutarlar farklı olduğunda ise daha yüksek tutarlı kaydın tarihi sonucu kendisine doğru çeker. Örneğin aynı para biriminde 100 ₺ ve 300 ₺ tutarlı iki kaydın ikinci tarihi, ilk tarihin üç katı ağırlıkla hesaba katılır. Bu açıklama, dosyadaki çarpım ve toplam formüllerinin doğrudan sonucudur. Dosyada ayrıca iskonto oranı, faiz oranı veya finansman maliyeti girdisi bulunmadığından hesaplanan tarih bu tür ek unsurları içermez.

Sayfa Düzeni ve Giriş Alanları​

Sayfanın üstünde ORTALAMA VADE ve TOPLAM TUTAR başlıkları bulunmaktadır. Ortalama vade sonucu D2 hücresinde, tutarların toplamı D3 hücresinde yer alır. Beşinci satırda S.NO, VADE ve TUTAR başlıkları bulunur. Kayıt girişi altıncı satırdan başlar. B sütunu sıra numaralarını, C sütunu vade bilgilerini, D sütunu tutarları taşır. E sütununda ise her kayıt için vade değeri ile tutarın çarpıldığı yardımcı formüller bulunmaktadır.

Hazır hesaplama alanı 6 ile 5005 arasındaki satırları kapsamaktadır; bu aralık 5000 kayıt satırına karşılık gelir. Çalışma kitabındaki kullanılan aralık A1:E5006 olarak kaydedilmiştir; ancak toplam formüllerinin kapsadığı son kayıt satırı 5005'tir. Yeni veri girilirken bu fark göz önünde bulundurulmalıdır. Son satırın altına yazılan bir tutar, mevcut toplam aralığına kendiliğinden eklenmez. Sayfada A6 konumunda bölmeler dondurulmuştur; aşağıya kaydırma sırasında üstteki özet ve başlık satırlarının izlenmesi bu yerleşimle desteklenir.

Formüller ve Ağırlıklı Ortalama Mantığı​

Dosyada toplam 5003 hücre formülü bulunmaktadır. Bunların 5000 adedi, E6:E5005 aralığında yer alan satır bazlı çarpım hesaplarıdır. Örneğin E6 hücresindeki formül C6 ile D6 değerlerini çarpar. Aynı düzen sonraki satırlarda kendi satırının tarih ve tutar hücrelerine başvuracak şekilde devam eder. Bu yardımcı sütun, ortalama tarih hesabının payını oluşturan ağırlıklı değerleri üretir. Hesaplamanın tek tek kayıtlar düzeyinde nasıl oluştuğu bu sütun üzerinden incelenebilir.

D3 hücresindeki SUM formülü, D6:D5005 aralığındaki tutarları toplar. E3 hücresindeki başka bir SUM formülü de E6:E5005 aralığındaki ağırlıklı değerleri toplar. Geçerli girişler için ortalama tarih, bu iki özet değer kullanılarak E3/D3 bölümüyle elde edilir. 1.2 bakım sürümündeki sonuç formülü, bir satırda tarih veya tutardan yalnız biri doluysa EKSİK GİRİŞ uyarısını gösterir. COUNTIFS koşulu, dolu hücreyi işaretleyen ölçütle kurulduğundan sıfır ve negatif değerlerin karşılığındaki boş hücreler de bu kontrole dahildir. Hiç veri bulunmadığında veya bölme işlemi sonuç üretemediğinde IFERROR üzerinden VERİ GİRİNİZ metni gösterilir. Bu denetim tarih ve tutarın birlikte bulunmasına yöneliktir; metnin geçerli tarih olarak algılanması veya negatif tutarın kaydın iş anlamına uygunluğu ayrıca değerlendirilmelidir.

1.2 işlev kontrolündeki örnekte 1 Kasım 2025 tarihli 100 ₺ ile 21 Kasım 2025 tarihli 300 ₺ birlikte kullanılmış ve ortalama vade 16 Kasım 2025 bulunmuştur. Tarih ortalaması başka girdilerle tam güne denk gelmeyebilir; kesirli bölüm gün içindeki payı temsil eder ve yalnız tarih biçiminde saat ayrıca görünmez. Negatif ağırlık kullanıldığında sonuç giriş tarihlerinin arasından da çıkabilir. Eksik çift uyarısı, bu tür tutarların kaydın iş anlamına uygun olduğuna ilişkin bir değerlendirme yapmaz.

Gizle ve Göster Düğmeleri​

GİZLE düğmesi, Gizle adlı VBA yordamına bağlıdır. Kod, C6:C5005 aralığındaki boş hücreleri belirler ve bu hücrelerin bulunduğu satırları gizler. Buradaki ölçüt vade sütununun boş olmasıdır; tutar sütununda değer bulunup bulunmadığı ayrıca sınanmaz. Bu nedenle vade tarihi boş bırakılmış bir satıra yalnız tutar girilmesi, o kaydın doğru tamamlandığı anlamına gelmez. Görünüm düzenlenmeden önce her kaydın tarih ve tutarının aynı satırda birlikte bulunduğu kontrol edilmelidir.

GÖSTER düğmesi, Göster adlı yordam üzerinden C6:C5005 aralığının bütün satırlarını yeniden görünür hale getirir. Gizleme işlemi verileri silmez; gösterme işlemi de silinmiş bir girdiyi geri getirmez. İki düğme satır görünürlüğü için hazırlanmıştır. 1.2 sürümünde üç makro da doğrudan bu çalışma kitabının ortalama vade sayfasına bağlanmıştır. Böylece başka bir kitap etkin olsa da işlem hedefi bu dosyadır. Kodlarda sayfa korumasını kaldırma ve işlem sonrasında yeniden uygulama adımları da bulunmaktadır. Bununla birlikte bu yapı, bütün yanlış girişleri yakalayan bir veri doğrulama sistemi olarak değerlendirilmemelidir. Satırın görünür veya gizli olması, toplam formüllerinin kapsadığı aralığı değiştirmez.

Temizle Düğmesinin Kapsamı​

TEMİZLE düğmesine delete adlı VBA yordamı atanmıştır. Bu kod, C6:D5005 aralığının içeriklerini ClearContents yöntemiyle temizler ve seçimi C6 hücresine getirir. Temizlenen bölüm, vade ve tutar girişlerinin bulunduğu iki sütundur. E sütunundaki yardımcı çarpım formülleri ile D2, D3 ve E3 hücrelerindeki özet hesaplamalar bu aralığın dışındadır. Bu nedenle yordamın amacı, hesaplama yapısını koruyarak yeni bir liste için giriş alanını boşaltmaktır.

Temizleme komutu, önceki listeyi ayrı bir arşiv sayfasına aktaran bir işlem içermez. Yeni bir çek veya senet grubu için girişlere yeniden başlanacaksa, önceki kayıtların ihtiyaç duyulan kopyası ayrıca korunmalıdır. GÖSTER düğmesiyle TEMİZLE düğmesinin görevleri karıştırılmamalıdır: ilki satırları görünür yapar, ikincisi giriş hücrelerinin içeriklerini kaldırır. İncelenen VBA kodunda geri alma veya önceki listeyi otomatik geri yükleme yordamı bulunmamaktadır.

Dosya Nasıl Kullanılır​

Kullanıma, vade tarihlerinin C sütununa ve bunlara karşılık gelen tutarların D sütununa aynı satırda girilmesiyle başlanır. Her satır tek bir vade ve tutar eşleşmesi olarak ele alınmalıdır. Tarihlerin Excel tarafından geçerli tarih değeri olarak algılanması, tutarların da sayısal değerler olarak girilmesi gerekir. Giriş tamamlandıktan sonra D3 hücresindeki toplam tutar kontrol edilir; ardından D2 hücresindeki ortalama vade tarihi değerlendirilir. Sonuçların temelini oluşturan E sütunu formüllerinin ve üstteki özet formüllerin üzerine veri yazılmamalıdır.

1.2 bakım sürümünde C6:C5005 giriş alanının tamamı aynı tarih gösterimiyle düzenlenmiştir. Böylece vade sütununun ilk satırlarında tarih seri numarası, sonraki satırlarında farklı bir görünüm oluşmasına yol açan özgün biçim tutarsızlığı giderilmiştir. Sayı biçiminin tutarlı olması, Excel'in tanımadığı bir metni kendiliğinden geçerli tarihe dönüştürmez; girişin tarih olarak algılandığı yine kontrol edilmelidir. Bir satırda tutar yazılıp tarih boş bırakılmışsa veya tarih yazılıp tutar boş bırakılmışsa, sonuç alanındaki uyarı dikkate alınarak ilgili kayıt tamamlanmalıdır.

Doğrulanmış Kapsam ve Kullanım Sınırları​

20 Ekim 2026 tarihinde 1.2 sürümü Windows Excel 16.0, 20610.0 derlemesinde yirmi kontrolle sınanmıştır. Boş giriş, geçerli ağırlıklı ortalama, eksik tarih ve tutar, sıfır ve negatif değerli eksik kayıtlar beklenen sonuçları vermiştir. GİZLE, GÖSTER ve TEMİZLE düğmelerinin atanmış makroları gerçekten çalıştırılmış; görünürlük, giriş temizliği ve yardımcı formüllerin korunması doğrulanmıştır. Her üç makro başka bir kitap etkin durumdayken de denenmiş, diğer kitabın deneme verileri ve görünümü korunmuştur. Test sonrasında ürün dosyasının hash değeri değişmemiştir.

Çalışma kitabında grafik, yapılandırılmış Excel tablosu ve veri doğrulama listesi bulunmamaktadır. Bu nedenle dosya, girilen çek ve senet vadelerinin tutar ağırlıklı ortalamasını incelemek için kullanılmalıdır. Belge numarası, karşı taraf bilgisi, tahsilat durumu veya ayrı ödeme takip raporu için hazırlanmış ek alanlar bulunmaz. Hesaplama alanının kapsamı, iki giriş sütunu ve bunlardan üretilen ortalama tarih ile toplam tutardır. Girişlerin eksiksizliği kontrol edilerek kullanıldığında, formüllerin nasıl bir tarih ortalaması ürettiği aynı sayfa üzerinde izlenebilir.